pokaż na mapie pomniejsz mapę pełny ekran > <
rozszerz mapę >

Zbójnicki kościół

We wsi Lipnica Wielka na Orawie stoi kościół o którym tradycja mówi, że został zbudowany za zbójnickie pieniądze. Ofiarował je, jako dziękczynne wotum, harnaś babiogórskich zbójników, a według innej wersji, ostatni orawski zbójnik, Białoń. Niegdyś w głównym ołtarzu wisiała zbójnicka pałka – bunkoś. czytaj więcej

We wsi Lipnica Wielka na Orawie stoi kościół, o którym tradycja mówi, że został zbudowany za zbójnickie pieniądze. Ofiarował je, jako dziękczynne wotum, gospodarzowi pierwszego drewnianego kościółka jakiś harnaś babiogórskich zbójników, a według innej wersji, ostatni orawski zbójnik, Białoń, ten sam, którego chwalebną śmierć na haku, według legendy, upamiętnia kamienna figura Matki Bożej w pobliżu świątyni.

Pewnej nocy do lipnickiego kapłana przyszło kilku uzbrojonych chłopów żądając, aby udał się z nimi do chorego. Ksiądz widząc, że to zbójnicy, wzbraniał się przed taką wyprawą, ci jednak wsadzili go siłą do worka i tak zanieśli do swojej kryjówki na Babiej Górze. Według innej wersji zawiązali mu tylko oczy, aby nie zapamiętał przebytej drogi. W skalnej jaskini leżała umierająca frajerka, czy też córka, harnasia i to do niej wezwano duchownego. Po udzieleniu jej ostatniego namaszczenia został on w ten sam sposób przetransportowany do wsi.

Za duszpasterską posługę harnaś obiecał kapłanowi worek dukatów: gdyby dziewczyna przeżyła, miał je dostarczyć na plebanię, gdyby umarła – wręczyć po pogrzebie. Panna wyzdrowiała, a po pewnym czasie, nocą zjawili się zbójnicy (czy też sam zbójnicki hetman) z obiecanym złotem. Legenda mówi dalej, że harnaś zostawił tu też swoją drewnianą pałkę, nabijaną kawałkami kamieni i żelaza. Zgodnie z życzeniem ofiarodawcy skarbu, w Lipnicy zbudowano nowy kościół, zaś pleban w głównym ołtarzu, przy obrazie Matki Bożej, zawiesił osobliwe wotum – zbójnicki bunkoś. Po latach pałka zniknęła - co się z nią stało – nie wiadomo.

W rzeczywistości babiogórskie lasy i rozpadliny, a także osady po obu stronach góry, były, zwłaszcza w XVII i XVIII wieku, miejscem, gdzie chętnie chroniły się okoliczne kompanie zbójnickie.

Wieś Lipnica po raz pierwszy wspomniana jest w 1609 roku w rejestrze podatkowym, dotyczącym podziału hal, pastwisk, i danin pobieranych z osad na rzecz właściciela Orawy, Jerzego Thurzo – rezydującego w Orawskim Zamku (Oravský hrad).

Kościół lipnicki, pod wezwaniem św. Łukasza Ewangelisty, w rzeczywistości sięga swymi początkami XVIII wieku. Wcześniej, od początku XVII stulecia, stał tutaj, w miejscu obecnego przykościelnego cmentarza, drewniany zbór luterański, miejscowa ludność była jednak w większości wyznania rzymskokatolickiego. W 1727 roku lipnicka świątynia stała się kościołem katolickim i do 1757 roku była filią parafii w niedalekiej Orawce. W latach 70. XVIII wieku roku stary drewniany kościółek sprzedano do sąsiedniego Chyżnego, podobno za 150 florenów wiedeńskich. Nowa świątynia została wzniesiona obok istniejącego jeszcze drewnianego kościoła, w latach 1762-1770 i poświęcona w 1769 roku. Tak naprawdę nie wiadomo skąd pochodziły pieniądze na budowę; jednym z fundatorów był na pewno sam proboszcz - Wojciech Zubrzycki z Zubrzycy Górnej.

Kościół jest murowany, w stylu późnego baroku, o cechach charakterystycznych dla architektury sakralnej Górnych Węgier tego okresu. Posiada półkoliście zamknięte prezbiterium, szerszą, prostokątną nawę i wieżę zwieńczoną baniastym hełmem. Przy prezbiterium od północy usytuowana jest zakrystia, przy nawie od północy kaplica Grobu Chrystusa i kruchta. Wewnątrz prezbiterium od reszty kościoła oddziela półkolista tęcza. Aktualnie, świątynia posiada wyposażenie neobarokowe, wykonane około 1915 roku przez warsztat z południowego Tyrolu. Kościół zdobi polichromia z czasów jego powstania, poddana konserwacji w 2011 roku, podczas prac remontowych kościoła. W obrębie kościelnego ogrodzenia zachowały się resztki cmentarza z kamiennymi nagrobkami. Znajduje się tutaj grób Piotra Borowego (1858 - 1932) - bojownika o polskość Orawy.

Komentarze
Musisz być zalogowany. Jeśli nie masz jeszcze konta zarejestruj się!