pokaż na mapie pomniejsz mapę pełny ekran > <
rozszerz mapę >

Drzwi do przeszłości

Spacerując po polach w okolicach dawnej wsi Radocyna, warto poznać historię tego miejsca. Żeby to zrobić, najlepiej odnaleźć drzwi… drzwi, które pokażą dawną, łemkowską wieś. czytaj więcej

Spacerując po polach w okolicach dawnej wsi Radocyna, warto poznać historię tego miejsca. Żeby to zrobić, najlepiej odnaleźć drzwi… drzwi, które pokażą dawną, łemkowską wieś.

Zabudowa Radocyny ciągnęła się na długości ok. 2 km wzdłuż Wisłoki. Pierwsze wzmianki o osadzie pojawiają się na przełomie XVI i XVII w. W 1898 r. wybudowano cerkiew greckokatolicką pw. śś. Kosmy i Damiana – rozebrana w 1955 r. Obecnie o tym, że była tu kiedyś wieś, świadczą piwnice, zdziczałe drzewa owocowe, kapliczki i przydrożne krzyże, a także cmentarz, gdzie zachowanych jest 25 kamiennych nagrobków – najstarszy z 1894 r. Warto zobaczyć cmentarz z I wojny światowej nr 43. Kwatera znajduje się przy cmentarzu parafialnym. Pochowano tu 27 żołnierzy z armii austro-węgierskiej i 79 z rosyjskiej. Nekropolia powstała według projektu Dušana Jurkoviča.

W okresie międzywojennym Radocyna szybko się rozwijała pod względem kulturowym. Działała szkoła, otworzono czytelnię im. Mychajła Kaczkowskiego, działały dwa sklepy – łemkowski i żydowski, a także wiejski teatr. Wtedy większość Łemków przeszła na prawosławie – przy grekokatolicyźmie pozostały dwie rodziny najbardziej związane z księdzem unickim. Prawosławni nie mogli przejąć cerkwi (na mocy konkordatu z 1925 r.), wobec czego wybudowano obok drugą, tymczasową świątynię.

Wieś opustoszała po II wojnie światowej – najpierw, w 1945 r., większość mieszkańców wyjechała do Związku Sowieckiego po prowadzonej przez sowietów agitacji oraz perswazji. Osiedleni w okolicach Krzywego Rogu chcieli wrócić, jednak udało się to tylko jednej rodzinie. Dalsze wysiedlenia, tym razem na tak zwane Ziemie Odzyskane, miały miejsce dwa lata później – podczas akcji „Wisła”.

Opuszczone gospodarstwa szybko zostały ograbione, zaś świątynie rozebrane. W latach 50. XX w. dwie rodziny powróciły – zamieszkały w dawnej szkole, remontując budynek, jednak w 1973 r. zmuszono je do wyjazdu. Obecnie szkoła jest jedynym zachowanym obiektem we wsi. O historii Radocyny można przeczytać na tablicy informacyjnej zawieszonej na wolnostojących drzwiach.

Bibliografia:

Duda M., Michniewska M., Michniewski A., Cerkwie drewniane Karpat: Polska i Słowacja, Piastów, 2003.

Duda M., Michniewska M., Michniewski A., Wypych S., Kościoły drewniane Karpat i Podkarpacia, Piastów, 2001.

Beskid Niski, przewodnik, zespół red., Pruszków, 2002.

Małopolska przewodnik po województwie, oprac. Michał Gotfryd, Olszanica, 2007.

Informacje z tablic umieszczonych przy poszczególnych obiektach.

Źródła internetowe:

www.usiegorlickie.pl

Komentarze
Musisz być zalogowany. Jeśli nie masz jeszcze konta zarejestruj się!
Zdjęcia