pokaż na mapie pomniejsz mapę pełny ekran > <
rozszerz mapę >

Wypoczynek w uzdrowisku

Woda o właściwościach leczniczych, szlaki prowadzące w Beskid Sądecki i w Pieniny, owce pasące się na halach, a zimą pełna infrastruktura narciarska. To tylko przedsmak tego, co oferuje Szczawnica. czytaj więcej

Woda o właściwościach leczniczych, szlaki prowadzące w Beskid Sądecki i w Pieniny, owce pasące się na halach, a zimą pełna infrastruktura narciarska. To tylko przedsmak tego, co oferuje Szczawnica.

Przyjeżdżając do Szczawnicy czas można spędzić spacerując po parku, zaglądając do pijalni wód, wędrując po górach, odwiedzając bacówki pasterskie, a zimą szusując po stokach. Miasto położone jest w dolinie Grajcarka, prawego dopływu Dunajca. Większa część zabudowy leży na terenie Beskidu Sądeckiego, pozostała w Pieninach.

Historia:

Nazwa miasta pochodzi od kwaśnych wód, zwanych przez górali szczawami. Rozkwit uzdrowiska nastąpił w XIX w., kiedy rozbudował je ówczesny właściciel dóbr Józef Szalay. W 1876 r. zapisał Szczawnicę Akademii Umiejętności, która mając problemy finansowe, sprzedała miejscowość w 1909 r. hrabiemu Adamowi Stadnickiemu. Po II wojnie światowej dobra zostały upaństwowione, ale od 2005 r. właścicielami części terenu i zabytkowych obiektów są potomkowie hrabiego Adama Stadnickiego.

Rozwój:

W czasie rozkwitu Szczawnicy powstały liczne domy uzdrowiskowe i park – do dziś podziwiać można wille w okolicach Placu Dietla i na terenie Parku Górnego. Józef Szalay chciał, aby Szczawnica była kurortem na miarę europejską. Pojawiały się nie tylko piękne, stylowe wille dla kuracjuszy, łazienki i budynki zdrojowe – wzniesiono też kaplicę, restauracje, dbano także o reklamę, w ramach której urządzane były pokazowe spływy Dunajcem. Szalay doceniał także rolę turystyki – w 1857 r. wydał przewodnik po Szczawnicy oraz Album Szczawnicki.

Analizy nowo odkrywanych źródeł dokonywali uczeni, lekarze, chemicy. Wielki wkład w rozwój wód uzdrowiskowych miały prace profesora Józefa Dietla, wybitnego balneologa. Jego obelisk, wystawiony w 1865 r., można zobaczyć w parku nieopodal dworca autobusowego. Szalay zadbał także o oprawę architektoniczną dostępnych źródeł. Do dzisiaj także można korzystać z ogólnie dostępnych ujęć.

W okresie, gdy właścicielem był Stadnicki, wyremontowano domy zdrojowe, ujęto nowe źródła, a w 1936 r. wybudowano Inhalatorium – jako pierwsze w Polsce wyposażone w komory pneumatyczne. Zaczęto także elektryfikację i kanalizację kurortu. Plany przerwała II wojna światowa, po której uzdrowisko zostało upaństwowione.

Na odpoczynek do uzdrowiska przyjeżdżali przedstawiciele najwyższych warstw społecznych – m.in. Lubomirscy, Sapiehowie, artyści, pisarze – np. Henryk Sienkiewicz, Bolesław Prus.

Szczawnica teraz:

Obecnie Szczawnica jest prężnie działającym kurortem – dzięki występującym w wodzie szczawom alkaliczno-słonym oraz warunkom klimatycznym leczone są choroby układu oddechowego, dróg moczowych, przewodu pokarmowego, a także schorzeń narządów ruchu. Kuracjusze mogą korzystać z doskonałej bazy zabiegowej (m.in. Zakładu Przyrodoleczniczego, komór solankowo-celkowych) oraz pełnej infrastruktury. Najbardziej popularne wody to „Jan”, „Józefina”, „Stefan”, „Magdalena” i „Pitoniakówka”. Ta ostania, podobnie jak „Szymon” i „Wanda” są ogólnodostępne.

Podczas zwiedzania miasta i oglądania zabytkowych willi warto odwiedzić Muzeum Uzdrowiskowe przy placu Dietla. Fundatorem był Andrzej Mańkowski, wnuk Adama Stadnickiego.

Śnieżne szaleństwo

Szczawnica oferuje wiele możliwości miłośnikom sportów zimowych. Doskonale utrzymane stoki zjazdowe znajdują się na Palenicy, na którą kursuje całoroczny 4-osobowy wyciąg krzesełkowy. Narciarze i snowboardziści mogą korzystać z licznych wypożyczalni sprzętu, usług kadry instruktorskiej. Szczawnica zimą przeistacza się w istny raj dla miłośników białego szaleństwa.

Dodatkowo w okolicy poprowadzone są narciarskie szlaki turystyczne podpowiadające gdzie warto wybrać się na biegówki, skitury czy rakiety śnieżne. Doskonała infrastruktura, schroniska, w których można odpocząć podczas dłuższej trasy powodują, że Szczawnica jest zimą niezwykle atrakcyjna także dla osób korzystających z nart, a niekoniecznie z wyciągów.

Spacery w okolicy uzdrowiska

Oprócz spacerów po mieście, warto poznać także okolice uzdrowiska. Liczne trasy spacerowe, turystyczne piesze i rowerowe dają wiele możliwości poznawania pięknej przyrody i kultury regionu.

W Szczawnicy znajduje się ważny węzeł szlaków turystycznych: rozpoczyna się szlak czerwony, czyli Droga Pienińska; szlak na Trzy Korony przez Sokolą Perć i Sokolicę; szlak na Wysoką przez Szafranówkę i Durbaszkę; szlak na Dzwonkówkę przez Bereśnik, szlak przez Palenicę na Szafranówkę; szlak na Prehybę doliną Sopotnickiego Potoku; szlak na Prehybę przez Łysiny.

Można korzystać ze zróżnicowanych pod względem trudności tras, prowadzących przez niezwykle atrakcyjne tereny.

Bibliografia:

Strojny Władysław, Pieniny, Warszawa, 1987.

Węglarz Barbara Alina, Spacerkiem po Starej Szczawnicy i Rusi Szlachtowskiej, Pruszków, 1999.

Podhale i Pieniny – Przewodnik dla aktywnych¸ Warszawa, 1997.

Małopolska przewodnik po województwie, oprac. Michał Gotfryd, Olszanica, 2007.

Remiszewski M. R., Ośrodek KTG PTTK w Pieninach 1988-1998, Cieszyn, 1998.

Komentarze
Musisz być zalogowany. Jeśli nie masz jeszcze konta zarejestruj się!
Zdjęcia