pokaż na mapie pomniejsz mapę pełny ekran > <
rozszerz mapę >

Św. Świerad – patron nawróconych złoczyńców

Punkt na szlaku: Karpaty dla Pielgrzyma

Na zachodnim skraju Pogórza Rożnowskiego, na wschodnim brzegu Jeziora Czchowskiego – sztucznego zbiornika wodnego utworzonego w latach 1938-1949 na Dunajcu, leży niewielka wieś Tropie – jedno z ważniejszych ogniw w dziejach polskiego chrześcijaństwa, związane z postacią św. Świerada - eremity.

czytaj więcej

Tradycja i historia łączy Tropie – osadę, której początki sięgają, co najmniej XI w., z pustelnikiem św. Świeradem (ok. 980-ok. 1031) noszącym zakonne imię Andrzej. Eremita ten wiódł tutaj ascetyczny żywot, w którym towarzyszył mu jego uczeń św. Benedykt. Obaj udali się później na teren dzisiejszej Słowacji, gdzie dokonali żywota.

U progu XI stulecia w lasach nad Dunajcem zamieszkiwało czterech eremitów: wspomniany już św. Świerad w Tropiu, św. Just na górze zwanej dziś jego imieniem, św. Urban w Iwkowej i pustelnica św. Katarzyna w Kamionce Małej. Miejscowości te leżą w stosunkowo niewielkiej odległości od siebie. Dokumenty historyczne potwierdzają autentyczność jednej tylko postaci - św. Świerada. Autor jego żywota spisanego około 1064 r. – biskup Maurus podaje, że eremita pochodził z Polski; de terra Poloniensi; nic pewnego o jego pochodzeniu jednak nie wiadomo. Prawdziwe imię pustelnika to Zoerad; Świerad, użyte po raz pierwszy przez kronikarza Jana Długosza, to być może jego spolszczona forma. Święty Świerad został wyniesiony na ołtarze w 1083 r. wraz ze swoim uczniem Benedyktem. W średniowieczu i aż do końca XVII w., obok nazwy Tropie funkcjonowała też nazwa Św. Świerad (Sanctus Sweradus). Pierwotnie osada ta należała do właścicieli zamku Tropsztyn, wybudowanego prawdopodobnie w I połowie XIII w. przez ród Ośmiorogów, zwany też Gierałtami. Około roku 1385 zamek i wieś przeszły w ręce Chebdów herbu Starykoń, a w roku 1535 zostały sprzedane kasztelanowi sandomierskiemu i marszałkowi wielkiemu koronnemu Piotrowi Kmicie z Wiśnicza. W następnych wiekach dobra te wielokrotnie zmieniały właścicieli.

Kościół w Tropiu, pw. św. Świerada i Benedykta Pustelników, gdzie przechowywane są relikwie św. Świerada, jest najstarszą świątynią w dolinie Dunajca. Wznosi się tuż nad brzegiem jeziora, na piętnastometrowej skale. Mury prezbiterium i nawy w głównym zrębie są romańskie i mogą sięgać XI w., a fragmenty romańskiej polichromii we wnętrzu datuje się na I połowę XII stulecia, co oznacza, że są to najstarsze malowidła w Polsce. W XIII w. kościół uległ częściowemu zniszczeniu, prawdopodobnie w wyniku najazdów tatarskich. Wkrótce został odbudowany, a następnie, po ponownych zniszczeniach, uzyskał obecny kształt. W wyposażeniu wnętrza dominuje obecnie barok i rokoko.

U podnóża świątyni, na urwistym zboczu, zachowały się resztki prastarego dębu, który według legendy pękł i utworzył obszerną niszę, aby dać schronienie św. Świeradowi. W pobliskim lesie, pod skałą, stoi z kolei niewielka, murowana kaplica, zbudowana prawdopodobnie w 1780 r. na miejscu pustelni. Skała posiada charakterystyczne zagłębienie, zwane łożem św. Świerada, gdzie miał sypiać. Powyżej kaplicy bije źródło, a nad nim wznosi się sztuczna grota z figurą świętego. Woda z tego źródła uważana jest za cudowną. W roku 1983, z okazji jubileuszu 900-lecia kanonizacji św. św. Świerada i Benedykta, w lesie pomiędzy pustelnią i źródłem a kościołem urządzona została tzw. Kalwaria Polskich Świętych. Niezwykłym elementem przykościelnego krajobrazu jest Różaniec Polskich Świętych, umieszczony tu w roku 1998 na pamiątkę jubileuszu 1000-lecia pustelniczego życia św. Świerada w Tropiu. Został wykonany przez miejscowych rzemieślników z kamienia pochodzącego z tego samego kamieniołomu (usytuowanego w pobliżu), z którego przed prawie tysiącem lat czerpano budulec na świątynię. Różaniec tworzą kamienne kule połączone żelaznym łańcuchem. Zaczyna się na placu przy kościele i opasuje całe kościelne wzgórze. W pięciu kulach-paciorkach tkwią metalowe krzyże, a ramiona każdego z nich zawierają rozważania poszczególnych tajemnic Różańca Świętego mających odniesienia do żywotów 15 polskich świętych. Górne ramiona krzyży mieszczą tajemnice radosne, ramiona prawe – tajemnice chwalebne, a ramiona lewe – tajemnice bolesne.

Odpust w Tropiu odbywa się w niedzielę najbliższą 13 lipca. W uroczystości uczestniczą liczne grupy pielgrzymów, także ze Słowacji i Węgier. W tradycji ludowej zachowało się wiele legend o św. Świeradzie. Szereg z nich mówi o nawróconych rabusiach i złoczyńcach.

Komentarze
Musisz być zalogowany. Jeśli nie masz jeszcze konta zarejestruj się!
Zdjęcia